Gustura aritu zaigu Tomas Aragues musikaria gaurko omenaldiaz, sortu dituen obrez eta jaso dituen sariez hizketan. Umetatik konposatzen jardun du, eta lan berri eta berritzaileak eskainiko dizkigu oraindik.

Eguerdian emango dizute txistulariek Urrezko Domina. Nola sentitzen zara?
Egia esan, gainezka egin dit berriak. Ez zaizkit askorik gustatzen horrelako gauzak, baina hau ekitaldi xumea eta zirraragarria da. Orain arte txistu eta orkestrarako egin den obra bakarra ontzeagatik emanen didate saria. Hain justu, obra hori interpretatuko dute gaurko omenaldian.
Jose Ignazio Ansorenak eta Patxi Aizpiri piano jotzaileak obraren bertsio laburtua eskainiko dute. Hain zuzen ere, orkestrarako zatia pianoarekin jotzeko eran moldatu dute.

Errenteriako 1984ko Musikasten estreinatu zen aipatutako kontzertua. Zein ezaugarri ditu?
Eusko Jaurlaritzak sorkuntza artistikoari diru laguntza emateko egitasmo bat jarri zuen abian 1982. urtean. Laguntza horrek bultzaturik ekin nion obra ontzeari Esteban Elizondo eta Jose Ignazio Ansorenarekin, bera baita egun txistuari buruz gehien dakiena.

Kontzertu honetan ez da txisturako euskal obra herrikoirik agertzen. Hala ere, erritmoak euskal ezaugarriak gordetzen ditu. Harmoniaren aldetik, berriz, ez da estilo berritzaileari eta abangoardistari jarraitzen dioten obra horietako bat. Forma, ordena eta instrumentazio garbiak ditu.

Orain arte halako obra bat egiten duen lehen musikagilea zara. Nolatan ez du beste inork horrelakorik egin?
Orain arte ez zaio txistuari halako kategoriarik eman, hots, ez da izan bakarlari orkestra sinfoniko batean. Musikalki, biolinak edo pianoak txistuak baino maila handiagoa dute egun. Beraz, nahikoa gauza berritzailea da horrelako kontzertu bat.

Horregatik interpretatu da pare bat aldiz soilik?
Aurrez esan bezala, Errenteriako Musikasten estreinatu zen, 1984. urtean. Ondoren, 1998. urteko abenduan interpretatu zuen Bilbon hango orkestrak. Harrezkero ez da inoiz jo. Hala ere, badirudi 2002. urtean Euskadiko Orkestrak joko duela. Urte horretan txistulari elkartearen 75. urteurrena izanen da.

Nik ezin dut azaldu zergatik ez den obra hau gehiagotan aurkeztu. Izan ere, oso gureak diren obrak dira, baina kosta egiten zaie bidea egitea eta kontzertu tradizional baten barruan eskaintzea. Nire obrarik esanguratsuena, Euskal Requiem-a (1991), estreinaldian bakarrik eskaini zen osorik. Baina musika garaikidean askotan gertatzen da obra behin bakarrik jotzea; kosta egiten da bigarren aldiz eskaintzea. Hala ere, askotan, gustura gelditzen gara behin interpretatzea behintzat lortzen delako.

400 obra inguru sortu dituzu, era eta estilo askotarikoak. Asko, kontzertu hau legez, berritzaileak.
Ni ez naiz musikari abangoardista, nahiz eta gauza berritzaileak egin. Berritasuna edukian bertan egon baitaiteke. Bestalde, nik gutxien txisturako konposatu dut. Nire benetako pasioa orkestra sinfonikorako lan egitea da, eta koruarentzat.

Eta ba al duzu esku artean orkestra sinfonikorako obrarik?
Horixe da nire bizitzako ilusioa. Eta, hain justu, horretan ari naiz orain; orkestra eta koruarentzat sinfonia handi bat egiten, non sinfoniaren mugimendu bakoitzean Bibliako salmo bat sartuko dudan. Bi eginak ditut, beste bi falta zaizkit. .

Zure lanek dozena erdi bat sari jaso dituzte. Zein duzu kutunena?
1982an Valentzian irabazi nuen musika bandarako nazioarteko lehen saria. Suite de concierto izena zuen konposizioak. Beste obra saritua eta banda askotan jo dena Honbarribia Hiria saria jaso zuen Fuenterrabia-Hondarribi lana da. 1976an egin nuen. 1980. urtean Erroman irabazi nuen nazioarteko beste sari bat, poema sinfoniko koral batekin: Annunciate la parola.Donostiako Musika Kontserbatorioko zuzendari, Easo koruko zuzendari, Euskadiko Orkestra Sinfonikoaren laguntzaile… hainbat ardura bete dituzu. Orain, erretiraturik zaudela, denbora gehiago izango duzu sortzeko, ezta?

Erretiratu berri naiz, eta denbora gehiago dut gauzak egiteko. Baina orain hainbeste jende gogoratzen da nirekin eta hainbeste gauza eskatzen dizkidate, ez dut konposatzeko betarik! Hala ere, obra handi bat prestatzen ari naiz azken hiru urteotan. Kontserbatorioko perkutsio katedradun Alberto Goienetxeren Africa deituriko poema ari naiz moldatzen. Berak koru eta perkutsioarentzat egin zuen lan hori, eta ni orkestra eta koru handira eramateko egokitzen ari naiz.

Bestalde, gaur bertan txistu eta pianoarekin interpretatzeko sonata txiki bat oparituko diet Euskal Herriko Txistulari elkarteko lagunei. Txistua ikasten ari direnentzako egin dut lan hau, askotan ez baitakite zein obra jo.

Interpretazioak
«Musika garaikidean maiz gertatzen da sortu dugun obra behin bakarrik interpretatzea»

Obra berria
«Egiten ari naizen sinfonian, Bibliako salmo bat sartuko dut sinfoniaren mugimendu bakoitzean»

Txistua
«Orain arte txistuari ez zaio halako kategoriarik eman, hots, ez da izan bakarlari orkestra sinfoniko batean»